Χρόνια Νοσήματα σε Παιδιά και Εφήβους. Δράσεις Δημόσιας Υγείας. Βιβλιογραφική Ανασκόπηση
Chronic Diseases of Children and Adolescents. Public Health Actions. Literature Review
![Thumbnail](/xmlui/bitstream/handle/11400/5107/%ce%94%ce%91%ce%9c%ce%91%ce%9b%ce%9f%ce%a5%20%ce%a4%ce%95%ce%9b%ce%99%ce%9a%ce%97%20ss.pdf.jpg?sequence=4&isAllowed=y)
Keywords
Χρόνια Nοσήματα ; Παιδιά ; Έφηβοι ; Chronic Diseases ; Children ; Adolescents ; Δημόσια Υγεία ; Public healthAbstract
Ένα σημαντικό θέμα Δημόσιας Υγείας είναι τα Χρόνια Νοσήματα Παιδιών και Εφήβων. Το ποσοστό των οποίων αυξάνεται συνεχώς σε παγκόσμια κλίμακα. Το εύρος των χρόνιων νοσημάτων είναι μεγάλο και αφορά σε παθήσεις είτε κληρονομικές είτε επίκτητες, σε όλα τα συστήματα του οργανισμού.
Σκοπός είναι να διερευνηθούν και να αξιολογηθούν οι Δράσεις Δημόσιας Υγείας για τα παιδιά και τους εφήβους με χρόνια νοσήματα και αναπηρίες στην Ελλάδα, με βάση την ανταπόκριση στους στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, όπως καλή υγεία και ευημερία, ποιοτική εκπαίδευση, λιγότερες ανισότητες.
Μεθοδολογία. Στην παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση πραγματοποιήθηκε αναζήτηση πρωτογενών και δευτερογενών μελετών στο Google, Google Scholar, PubMed, το Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών, καθώς και σε ιστότοπους επίσημων οργανισμών όπως ο WHO και το CDC, κυρίως της τελευταίας πενταετίας. Η αναζήτηση πραγματοποιήθηκε στο τέλος του 2022.
Αποτελέσματα. Τα χρόνια νοσήματα συνοδεύονται από σωματικά συμπτώματα ή ανωμαλίες ήπιας ή μεγάλης έντασης και ορισμένα μπορεί να επηρεάσουν το προσδόκιμο ζωής. Σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει συννοσηρότητα.
Τα παιδιά και οι έφηβοι με χρόνια νοσήματα, πέραν από τα σωματικά προβλήματα αντιμετωπίζουν και προβλήματα ψυχοκοινωνικής φύσεως, λόγω των περιορισμών που τους προκαλεί η κατάσταση της υγείας τους ή/και λόγω της αρνητικής στάσης των άλλων απέναντι τους, με αποτέλεσμα να νιώθουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και να περιθωριοποιούνται.
Ένα χρόνιο νόσημα επηρεάζει αρνητικά και την ψυχολογία των γονέων έως ότου αποδεχθούν το πρόβλημα και αρχίσουν να αναζητούν τρόπους για την αντιμετώπισή του. Η στάση των γονέων απέναντι στο χρόνιο νόσημα επηρεάζει αναλόγως και την συναισθηματική κατάσταση του παιδιού που νοσεί, αλλά και των αδελφιών του. Ένα παιδί ή έφηβος με χρόνιο νόσημα μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα στο σχολείο, λόγω των συμπτωμάτων της ασθένειας, των μαθησιακών δυσκολιών ή/και του σχολικού εκφοβισμού.
Τα παιδιά και οι έφηβοι με χρόνια νοσήματα αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορονοϊού, όπως τα παιδιά που χρειάζονταν θεραπείες για τον καρκίνο, οι έφηβοι που αντιμετώπιζαν ήδη κάποιες ψυχικές διαταραχές, τα παιδιά με αυτισμό κ.α. Προβλήματα αντιμετώπισαν επίσης και οι γονείς οι οποίοι λόγω του εγκλεισμού έμειναν σε πολλές περιπτώσεις αβοήθητοι στη διαχείριση της ασθένειας του παιδιού τους.
Οι Δράσεις Δημόσιας Υγείας έχουν ως στόχο την πρόληψη και την πολύπλευρη αντιμετώπιση των προβλημάτων των παιδιών και των εφήβων με χρόνια νοσήματα. Αφορούν στην πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή πρόληψη και λαμβάνουν υπόψιν τις ιδιαίτερες ανάγκες των εφήβων και των ατόμων με αναπηρία.
Οι δράσεις Δημόσιας Υγείας του Προγράμματος “Σπύρος Δοξιάδης” αποσκοπούν στην προαγωγή της σωματικής άσκησης και υγιεινής διατροφής, στην πρόληψη των ψυχοκοινωνικών προβλημάτων, στον προσυμπτωματικό και τον συστηματικό προγεννητικό και περιγεννητικό έλεγχο, στην ανακουφιστική φροντίδα ασθενών με καρκίνο κ.α.
Άλλη μία σημαντική εξέλιξη για την υλοποίηση πιο στοχευμένων δράσεων Δημόσιας Υγείας είναι η λειτουργία των Εθνικών Αρχείων Καταγραφής Ασθενών όπως τα παιδιά με Νεοπλασματικά Νοσήματα, Νωτιαία Μυική Ατροφία, Κυστική Ίνωση κ.α.
Η ανάπτυξη του κλάδου της Εφηβιατρικής τα τελευταία 20 χρόνια στην Ελλάδα συνέβαλε στη δημιουργία του Εθνικού Κέντρου Εφηβικής Ιατρικής και της Μονάδας Εφηβικής Υγείας με υπηρεσίες προσβάσιμες και φιλικές προς τους εφήβους καλύπτοντας ιατρικά θέματα αλλά και ψυχοκοινωνικά.
Για τα παιδιά και τους εφήβους με σοβαρά νοσήματα που χρήζουν θεραπείας και νοσηλείας υπάρχουν νοσοκομειακά σχολεία.
Συμπεράσματα. Έχουν διαμορφωθεί σημαντικές δράσεις για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των σωματικών και των ψυχοκοινωνικών προβλημάτων των παιδιών και των εφήβων με χρόνια νοσήματα. Σε κάποιες περιπτώσεις χρειάζονται προσαρμογές των δράσεων όπως η κατάλληλη ενημέρωση ανάλογα με τον πληθυσμό-στόχο. Επίσης, είναι απαραίτητη η αναβάθμιση της ανακουφιστικής φροντίδας και των νοσοκομειακών σχολείων και η επέκταση των υπηρεσιών εφηβικής υγείας σε όλη την Ελλάδα.
Λέξεις κλειδιά: “Χρόνια νοσήματα”, “παιδιά”, “έφηβοι”, “δράσεις δημόσιας υγείας”
Abstract
An important Public Health issue is Chronic Diseases in Children and Adolescents. The percentage of which is constantly increasing on a global scale. The range of chronic diseases is wide and covers conditions that are either inherited or acquired, in all systems of the body.
The aim is to investigate and evaluate Public Health Actions for children and adolescents with chronic diseases and disabilities in Greece, based on the response to the United Nations Sustainable Development Goals, such as good health and well-being, quality education, less inequalities.
Methodology. In this literature review, a search of primary and secondary studies was conducted in Google, Google Scholar, PubMed, the National Archive of Doctoral Dissertations, and the websites of official organizations such as WHO and CDC, mainly in the last five years. The search took place at the end of 2022.
Results. Chronic diseases are accompanied by physical symptoms or abnormalities of mild or severe intensity and some can affect life expectancy. In several cases there is comorbidity.
Children and adolescents with chronic diseases, in addition to physical problems, also face problems of a psychosocial nature, due to the limitations caused by their health condition and/or the negative attitude of others towards them, resulting in low self-esteem and marginalisation.
A chronic disease also negatively affects the psychology of parents until they accept the problem and start looking for ways to deal with it. The parents' attitude towards the chronic disease affects the emotional state of the affected child and his/her siblings accordingly. A child or adolescent with a chronic illness may experience problems at school due to symptoms of illness, learning difficulties and/or bullying.
Children and adolescents with chronic illnesses faced serious problems during the coronavirus pandemic, such as children who needed cancer treatments, adolescents who were already suffering from some mental disorders, children with autism, etc. Parents also faced problems, who in many cases were left helpless to manage their child's illness due to confinement.
Public Health Actions aim to prevent and address the problems of children and adolescents with chronic diseases. They cover primary, secondary and tertiary prevention and take into account the specific needs of adolescents and people with disabilities.
The Public Health actions of the Spyros Doxiadis Programme aim to promote physical exercise and healthy nutrition, the prevention of psychosocial problems, screening and systematic prenatal and perinatal screening, palliative care for patients with cancer, etc.
Another important development for the implementation of more targeted Public Health actions is the operation of the National Patient Registration Files, such as children with Neoplastic Diseases, Spinal Muscular Atrophy, Cystic Fibrosis etc.
The development of the field of Adolescent Medicine over the last 20 years in Greece has contributed to the creation of the National Centre for Adolescent Medicine and the Adolescent Health Unit with accessible and adolescent-friendly services covering medical and psychosocial issues.
There are hospital schools for children and adolescents with serious illnesses that require treatment and hospitalisation.
Conclusions. Important actions have been developed to prevent and address the physical and psychosocial problems of children and adolescents with chronic diseases. In some cases, actions need to be adapted, such as appropriate information depending on the target population. It is also necessary to upgrade palliative care and hospital schools and expand adolescent health services throughout Greece.
Key words: 'Chronic diseases', 'children', 'adolescents', 'public health actions'