Επανάχρηση των Καπναποθηκών Παπαστράτου στην πόλη του Αγρινίου
Adaptive reuse of the Papastrato's Tobacco Warehouse in Agrinio
![Thumbnail](/xmlui/bitstream/handle/11400/5235/BERIKOU_18675055_KATSOULAKI_18675054.pdf.jpg?sequence=3&isAllowed=y)
Πτυχιακή εργασία
Συγγραφέας
Μπερίκου, Χαρίκλεια
Κατσουλάκη, Ειρήνη
Ημερομηνία
2023-10-03Επιβλέπων
Μπούρας, ΚωνσταντίνοςΛέξεις-κλειδιά
Πολιτιστική κληρονομιά ; Βιομηχανική κληρονομιά ; Καπναποθήκες ; Ιστορικά κτίρια ; Βιομηχανικά κτίρια ; Τοπόσημα ; Συλλογική μνήμη ; ΚάναβοςΠερίληψη
Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως στόχο την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του Αγρινίου, προτείνοντας την επανάχρηση του ιστορικού κτιρίου των Καπναποθηκών Παπαστράτου - τοπόσημο για την πόλη - ως έναν πολυλειτουργικό χώρο πολιτισμού, ικανό να ανταποκριθεί στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Μέσα από την μελέτη περιπτώσεων προσαρμοσμένης επανάχρησης κτιρίων ιστορικής σημασίας, καθώς και την εκτεταμένη ανάλυση της περιοχής όπου είναι χτισμένες οι Καπναποθήκες, σε ιστορικό, τοπογραφικό και πολεοδομικό επίπεδο, προτείνεται η επανάχρηση του κτιρίου ως χώρος πολιτισμού - μουσείο πόλης και καπνού. Βασικό άξονα για τον σχεδιασμό και το κτιριολογικό πρόγραμμα της πρότασης αποτέλεσε η καπνοκαλλιέργεια και το εμπόριο του καπνού, αλλά και η οικιστική εξέλιξη της πόλης από την άνθισή του. Η κεντρική ιδέα του σχεδιασμού αντλείται από τον κύκλο παραγωγής του καπνού, ο οποίος γίνεται αντιληπτός ως ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο ετησίως και με ανάλογο τρόπο αφομοιώνεται στον σχεδιασμό, προσαρμόζοντας την κυκλική κίνηση κατά την περιήγηση στους χώρους. Με εργαλεία σχεδιασμού την επανάληψη, τις χαράξεις, την κανονικότητα του χώρου και των κινήσεων, δημιουργείται μια διάτρητη προσθήκη (κορδελιά), που σηματοδοτεί την βασική πορεία περιήγησης του επισκέπτη στο κτίριο, οδηγώντας τον στον χώρο του μουσείου, ενώ ταυτόχρονα προσμαρμόζεται και διαμορφώνει διαφορετικά τον κάθε χώρο, ανάλογα με τις απαιτήσεις του. Γίνεται αναφορά στα καπνοχώραφα, τα κατεβατά και τις κόφτρες, αξιοποιώντας τον κάναβο του οικοπέδου στη μορφοδοσία της διάτρητης προσθήκης και νοηματοδοτώντας τις κόφτρες ως κινητές πόρτες στον χώρο. Η πρόταση περιλαμβάνει τη δημιουργία υπογείου χώρου στάθμευσης, χώρων συνεδριάσεων, διαλέξεων και χώρων εστίασης και αναψυχής στο ισόγειο, ενώ ο Α’ και ο Β’ όροφος του κτιρίου φιλοξενούν εκθεσιακούς χώρους και χώρο προβολών. Ο Α’ όροφος είναι αφιερωμένος στο μουσείο καπνού και πόλης και αποτελείται από επτά εκθεσιακές ενότητες (μια για κάθε στάδιο παραγωγής του καπνού) και δύο θεματικούς διαδρόμους ανά ενότητα (αρχικά την παρουσίαση του σταδίου και έπειτα την αναφορά στην οικιστική εξέλιξη), των οποίων η προσπέλαση πραγματοποιείται σταδιακά, με ένα κυκλικό σύστημα περιήγησης του επισκέπτη, παρομοιάζοντάς τον με τη ροή του νερού στα αυλάκια για το πότισμα των κατεβατών στα καπνοχώραφα. Οι προσθήκες και η μορφοδοσία τους πραγματοποιήθηκαν με τη διερεύνηση των όγκων και των κινήσεων μέσα από μακέτες - προπλάσματα, καταλήγοντας στην τελική πρόταση. Τέλος, έγινε προσπάθεια διατήρησης και ανάδειξης των υφιστάμενων στοιχείων και υλικοτήτων, σκοπεύοντας στην διατήρηση της αυθεντικότητας του κτιρίου, με την ενσωμάτωσή τους στον σχεδιασμό. Οι νέες υλικότητες που προστέθηκαν είναι η πατητή τσιμεντοκονία και το μέταλλο corten, που θυμίζει το χρώμα του καπνού, ως αναφορά σε αυτόν. Η κίνηση της πρότασης επανάχρησης του ιστορικού κτιρίου των Καπναποθηκών Παπαστράτου στην καρδία της πόλης του Αγρινίου, έχει ως σκοπό την συνέχιση της συλλογικής μνήμης διαχρονικά, αλλά και την αξιοποίηση και συνέχιση της κτιριακής δομής και εξέλιξής της, με βάση τις σημερινές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.
Περίληψη
This thesis aims to highlight the cultural heritage of Agrinio, proposing the reuse of the historical building of the Papastratos Tobacco Warehouse - a landmark for the city - as a multifunctional cultural space, able to respond to the needs of the local community. Through a case study of buildings with historical importance that have been reused, as well as the extensive analysis of the area where the Tobacco Warehouses are built, on a historical, topographical and urban planning level, the reuse of the building as a place of culture - a city and tobacco museum is proposed. The basic axis for the planning and building program of the proposal was tobacco cultivation and the tobacco trade, as well as the residential development of the city since its heyday. The central idea of the design is drawn from the production cycle of tobacco, which is perceived as a recurring pattern annually and is accordingly assimilated into the design, adapting the circular movement while touring the spaces. Using the design tools of repetition, grid, the regularity of space and movements, a perforated addition (called ribbon) is created, which marks the visitor's basic tour of the building, leading him to the museum space, while at the same time adapting and shaping differently the each space, depending on its requirements. The tobacco fields, the landings and the irrigation system (with moving pieces of wood) are used as design references, utilizing the extracted grid in the formation of the perforated additionand symbolize the irrigation system as movable doors. The proposal includes the creation of a basement parking area, meeting and lecture rooms, dining and recreation areas on the ground floor, while the first and second floors of the building host exhibition spaces and a projection space. The first floor is dedicated to the Tobacco and City museum and consists of seven exhibition sections (one for each phase of tobacco production) and two thematic corridors per section (first the presentation of the phase and then the reference to residential development), whose access is carried out gradually, with a circular system of visiting, likening the visitor to the flow of water in the furrows for watering the landings in the tobacco fields. The exhibition sections’ forms were created by investigating volumes and movements of spaces through mock-ups, resulting in the final proposal. Finally, an effort was made to preserve and highlight the existing elements and materials, aiming to preserve the authenticity of the building, by integrating them into the design. The new materials added are pressed cement mortar and corten metal, reminiscent of the color of tobacco. The movement of the proposal to reuse the historical building of Papastratos Tobacco Warehouse in the heart of the city of Agrinio, has as its purpose the continuation of the collective memory throughout time, but also the utilization and continuation of the building structure and its evolution, based on the current needs of the local society.