Υπολειπόμενο γενετικό υλικό στα ώριμα ερυθρά αιμοσφαίρια
Residual genetic material in mature red blood cells

Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία
Συγγραφέας
Κουρουπάκη, Ασπασία
Ημερομηνία
2025-02-07Επιβλέπων
Κριεμπάρδης, ΑναστάσιοςΛέξεις-κλειδιά
Ερυθρά αιμοσφαίρια ; Ερυθροκύτταρα ; Ερυθροποίηση ; Υπολειματικό γενετικό υλικό ; miRNAs ; lncRNAs ; ΒιοδείκτεςΠερίληψη
Τα ώριμα ερυθρά κύτταρα ή ερυθροκύτταρα παραδοσιακά χαρακτηρίζονται σαν απύρηνα κύτταρα τα οποία στερούνται πυρηνικού DNA. Αυτή η μακροχρόνια άποψη, ωστόσο, έχει αρχίσει τα τελευταία χρόνια να διαφοροποιείται από τα νέα πειραματικά στοιχεία που υποστηρίζουν ότι αυτά τα κύτταρα διατηρούν υπολειπόμενο γενετικό υλικό, συμπεριλαμβανομένων των μιτοχονδριακών DNA (mtDNA) και θραυσμάτων RNA. Η παρούσα εργασία ανασκόπηση αναφέρεται στο ρόλο του υπολειπόμενου γενετικού υλικού σε ώριμα ερυθρά αιμοσφαίρια, εξετάζοντας τις επιπτώσεις του τόσο στην κυτταρική λειτουργία, όσο και στη διάγνωση ασθενειών και την ευρύτερη κατανόηση της ερυθροποίησης.
Κατά τη διάρκεια της ερυθροποίησης, τα πρόδρομα κύτταρα της ερυθράς σειράς υφίστανται εκπυρήνωση, αποβάλλοντας τους πυρήνες τους για να σχηματίσουν ώριμα ερυθρά αιμοσφαίρια. Παρόλα αυτά, τα ώριμα ερυθροκύτταρα έχει διαπιστωθεί ότι περιέχουν μικρές ποσότητες DNA και διάφορα είδη RNA. Η παρουσία του DNA στα ερυθρά αιμοσφαίρια, αν και σε μικρές ποσότητες, έχει συνδεθεί με αρκετές φυσιολογικές και παθολογικές διεργασίες. Για παράδειγμα, τα θραύσματα DNA στα ερυθροκύτταρα μπορεί να λειτουργήσουν ως μοριακά σήματα που σχετίζονται με βλάβη, προκαλώντας ανοσολογικές αποκρίσεις όταν απελευθερώνονται στην κυκλοφορία του αίματος λόγω κυτταρικής βλάβης ή στρες.
Επιπρόσθετα, τα θραύσματα RNA στα ερυθροκύτταρα υποδηλώνουν την ύπαρξη μεταγραφικής δραστηριότητας των προδρόμων κυττάρων τους. Αυτά τα θραύσματα RNA μπορεί να περιλαμβάνουν αγγελιοφόρο RNA (mRNA), microRNA (miRNA) και άλλα μη κωδικά είδη RNA. Η ανάλυση των μορίων RNA που περιέχονται στα ώριμα ερυθρά αιμοσφαίρια παρέχει βάσιμες ενδείξεις για την αξιοποίηση αυτών των μορίων ως μη επεμβατικούς διαγνωστικούς βιοδείκτες για νόσους όπως ο διαβήτης, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, διάφορες αιματολογικές διαταραχές και ο καρκίνος. Επιπλέον, η ανάλυση του προφίλ RNA των ερυθροκυττάρων προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για πιθανές αλλοιώσεις στην ερυθροποίηση και μπορεί να σηματοδοτήσει υποκείμενες παθοφυσιολογικές αλλαγές στο μυελό των οστών ή στο συστηματικό περιβάλλον.
Επιπλέον, η μελέτη του υπολειμματικού γενετικού υλικού στα ερυθρά αιμοσφαίρια συμβάλλει στην πληρέστερη κατανόηση της ερυθροποίησης. Ταυτόχρονα αμφισβητεί, τη μέχρι πρόσφατα, άποψη ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι αποκλειστικά φορείς οξυγόνου και υπογραμμίζει το ρόλο τους στην ανοσολογική απόκριση αλλά και στην παθολογία διαφόρων ασθενειών. Η συνεχιζόμενη έρευνα για τους μηχανισμούς διατήρησης του DNA και του RNA, καθώς και για τη λειτουργική τους σημασία, δίνει υποσχέσεις για την αποκάλυψη νέων διαστάσεων της βιολογίας των RBC και τον αντίκτυπό της στην ανθρώπινη υγεία.
Συμπερασματικά, το υπολειμματικό γενετικό υλικό των ώριμων ερυθροκυττάρων, πέρα από τη γνωστή τους λειτουργία σαν μεταφορείς χρήσιμων και άχρηστων ουσιών στα κατάλληλα κύτταρα του σώματος, φαίνεται να κατέχει παράλληλα σημαντικούς ρόλους στη ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης, στην ερυθροποίηση και αναμένεται να αποτελεί μία νέα χρήσιμη πηγή διαγνωστικών δεικτών και θεραπευτικών στόχων / εργαλείων για διάφορες ασθένειες. Η βαθιά κατανόηση αυτών των ρόλων μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων και αποτελεσματικότερων διαγνωστικών και θεραπευτικών στρατηγικών που τελικά θα ενισχύσουν την ικανότητά διάγνωσης και πιθανότατα τη θεραπεία ποικίλων νόσων.
Περίληψη
Mature red blood cells (RBCs), or erythrocytes, are traditionally characterized as anucleate cells devoid of nuclear DNA. This long-standing view, however, has been nuanced by emerging evidence that these cells retain residual genetic material, including mitochondrial DNA (mtDNA) and RNA fragments. The present study explores the role of residual genetic material in mature RBCs, examining its implications in cellular function, disease diagnostics, and the broader understanding of erythropoiesis.
During erythropoiesis, erythroid precursor cells undergo enucleation, expelling their nuclei to form mature RBCs. Despite this, mature RBCs have been found to harbor small amounts of DNA and various RNA species. The presence of DNA in RBCs, albeit in low quantities, has been linked to several physiological and pathological processes. For instance, DNA in RBCs can act as damage-associated molecular patterns (DAMPs), eliciting immune responses when released into the bloodstream due to cellular damage or stress.
In addition to DNA, RNA fragments within RBCs provide a window into the transcriptional activity of their precursor cells. These RNA fragments can include messenger RNA (mRNA), microRNA (miRNA), and other non-coding RNA species. Analyzing the RNA content of mature RBCs has shown potential in disease diagnostics, offering non-invasive biomarkers for conditions such as diabetes, cardiovascular diseases, and various hematological disorders. The RNA profile of RBCs reflects alterations in erythropoiesis and can signal underlying pathophysiological changes in the bone marrow or systemic environment.
Furthermore, the study of residual genetic material in RBCs contributes to a more comprehensive understanding of erythropoiesis. It challenges the simplistic view of RBCs as mere oxygen carriers, highlighting their role in immunological processes and disease pathology. Ongoing research into the mechanisms of DNA and RNA retention, as well as their functional significance, promises to uncover new dimensions of RBC biology and its impact on human health.
In conclusion, the residual genetic material in mature RBCs plays a significant role beyond traditional function as oxygen carriers, with implications for immune response modulation, disease diagnostics, and the fundamental biology of erythropoiesis.
Understanding these roles can lead to novel diagnostic and therapeutic strategies, enhancing our ability to detect and possibly treat various diseases.