Μαθητές με νοητική αναπηρία: γνωστικά – κοινωνικό-συναισθηματικά ελλείμματα
Students with intellectual disability: cognitive - socio-emotional deficits

Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία
Συγγραφέας
Αρβανιτάκη, Γεωργία
Ημερομηνία
2025-02-25Επιβλέπων
BAMPILIS, DIMITRISΛέξεις-κλειδιά
Νοητική αναπηρία ; Εκπαίδευση ; Γνωστικά ελλείμματα ; Intellectual Disability (ID) ; Education ; Cognitive deficits ; Socio-emotional deficits ; Συναισθηματικά ελλείμματα ; Κοινωνικά ΕλλείμματαΠερίληψη
Η Νοητική Αναπηρία (ΝΑ) αποτελεί μια αναπτυξιακή διαταραχή με κύρια γνωρίσματα την ανεπαρκή νοητική λειτουργικότητα του ατόμου και την επακόλουθη αδυναμία του να δρα σε ένα πλαίσιο επιδεικνύοντας την νοητική και κοινωνική συμπεριφορά που αρμόζει στην ηλικία του. Οι περιορισμοί αυτοί εκφράζονται κυρίως στις αντιληπτικές, κοινωνικές και πρακτικές δεξιότητες και έχουν εκδηλωθεί πριν την συμπλήρωση του 18ου έτους. Υποστηρίζεται ότι εκτός από ελλείμματα, ο πληθυσμός με ΝΑ παρουσιάζει και ορισμένες δυνατότητες για δράση σε ορισμένους τομείς ενώ διέπεται από το στοιχείο της μεταβλητότητας τόσο ως προς τις δυσκολίες όσο και τις ικανότητες. Οι αδυναμίες στη νόηση και την προσαρμοστική συμπεριφορά επιδρούν καθοριστικά στην ποιότητα ζωής του η οποία δυσχεραίνεται ακόμα περισσότερο όταν η ΝΑ συνυπάρχει με άλλες διαταραχές κινούμενη στο πεδίο της συννοσηρότητας. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι ο εντοπισμός των γνωστικών και των κοινωνικοσυναισθηματικών ελλειμμάτων που παρουσιάζονται στον πληθυσμό αυτόν. Μέσα από την ανασκόπηση της ελληνικής και διεθνούς βιβλιογραφίας εντοπίστηκαν 19 έρευνες που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη γνωστικών και κοινωνικο-συναισθηματικών δυσκολιών που δυσχεραίνουν την εκπαίδευση των ατόμων με ΝΑ. Τα αποτελέσματα των ερευνών έδειξαν ότι παρατηρούνται αδυναμίες στον λόγο και την επικοινωνία, στην προσοχή και τη μνήμη εργασίας, στη γενίκευση και μεταβίβαση της σκέψης, στην αντίληψη και την αφηρημένη σκέψη, στη μεταγνώση, στην λήψη αποφάσεων και την επίλυση συγκρούσεων, στην αυτορρύθμιση και την κοινωνικοποίηση και τέλος την διαμόρφωση μιας θετικής αυτοεικόνας. Σύμφωνα με τα ευρήματα των ερευνών καθίσταται δυνατή η εξέλιξη των ατόμων αυτών σε συγκεκριμένους τομείς έπειτα από στοχευμένες παρεμβάσεις.
Περίληψη
Intellectual Disability (ID) is a developmental disorder characterized by significant limitations in intellectual functioning and the associated inability to perform age-appropriate cognitive and social behaviors within a given context. These limitations are primarily evident in perceptual, social, and practical skills and manifest before the age of 18. It is suggested that, in addition to deficits, individuals with ID exhibit certain abilities in specific domains, alongside variability in their challenges and capabilities. Impairments in cognitive functioning and adaptive behavior significantly affect their quality of life, which is further compromised when ID coexists with other disorders, resulting in comorbidity.
The purpose of this study is to identify the cognitive and socio-emotional deficits observed in this population. A review of Greek and international literature identified 19 studies confirming the presence of cognitive and socio-emotional difficulties that hinder the education of individuals with ID. The findings highlight challenges in areas such as language and communication, attention and working memory, generalization and transfer of thought, perception and abstract reasoning, metacognition, decision-making and conflict resolution, self-regulation, socialization, and the formation of a positive self-image.
The research findings suggest that targeted interventions can enable individuals with ID to achieve progress in specific areas.